Het maakt niet uit wat de oorzaak is van jouw chronische angst en stress, één ding is zeker: de angst voor de angst houdt het sowieso in stand. De weerstand tegen de sensaties in je lijf maakt je zenuwstelsel niet kalmer. De oplossingen die je bedenkt in je hoofd geven zelden duurzaam resultaat. Dus wat doe je dan? Sensaties van angst en een compleet ontregeld zenuwstelsel kunnen zó intens zijn (zelfs ondragelijk voor je gevoel) dat je er met alle macht vanaf wilt komen.
En ik snap je. Echt. Ik weet hoe het is om met chronische angst sensaties en gedachten rond te lopen. Voor mij waren het vooral de fysieke sensaties waar ik dag in dag uit mee door gekweld werd, continu, geen moment om even bij te komen. Een intens beklemmend gevoel op mijn borst, niet goed kunnen ademen, de hele dag zenuwen die alle kanten op gierden, tinnitus, duizeligheid, gespannen kaken, gespannen bekkenbodem, en dan moest de dag nog beginnen. En daardoor ontstonden angstige en ook beschuldigende gedachten: Dit komt nooit meer goed, er is echt iets mis met mij, ik heb mezelf kapot gemaakt, ik had nooit zo lang door moeten gaan, straks krijg ik echt een hartaanval, dit keer voelt het echt niet goed, het voelt alsof ik elk moment dood neer kan vallen, mijn burn-out crash is het bewijs dat er echt iets mis is, ik ga nooit meer normaal slapen, mijn leven is voorbij, en ga zo maar door.
Het probleem met angst is dat het heel makkelijk en snel nieuwe angst voedt. Één angstige gedachte of lichaamssesensatie creëert de volgende en de volgende en binnen no-time zit je vast in een spiraal waar je totaal geen uitweg meer ziet uit deze hel. Wat voor mij een helpend inzicht was is dat de staat van je zenuwstelsel een enorme invloed heeft op wat voor soort gedachten je hebt. Jezelf nieuwe gedachten proberen aan te praten terwijl je zenuwstelsel in totale paniek staat werpt zelden zijn vruchten af. Helemaal als je jezelf in een chronische staat van terror bevind, is een positieve gedachten als een druppel op een gloeiende plaat. Nutteloos. Je kunt je gedachten niet sturen of veranderen met andere gedachten. Maar je kunt wel je zenuwstelsel beïnvloeden waardoor er vanzelf ook andere gedachten in je bewustzijn komen.
De meeste mensen met angstklachten weten hoe ontzettend fysiek het kan voelen. De hartkloppingen, de onrust, de aangespannen spieren, de depersonalisatie, de duizeligheid, de druk op je borst, de darmklachten. Het is dus helemaal niet gek dat je bang bent dat er misschien iets ernstigs aan de hand is. Je lichaam geeft behoorlijk heftige alarmsignalen, dus dan moet er wel iets mis zijn toch? Het is daarom ook altijd goed om je in eerste instantie wel te laten checken bij de huisarts. Zorg ervoor dat bepaalde dingen uitgesloten worden. Laat je hart checken, eventueel je schildklierwaarden, en als je een hele hard piep in je oren hebt laat dan ook even checken of je niet een oorprop hebt. Dit haalt niet je tinnitus weg, maar kan de piep wel een stuk minder erg maken.
Als deze testen goed blijken te zijn, en de belangrijkste medische oorzaken uitgesloten zijn, begint het proces van acceptatie. Dit betekent niet dat het tussen je oren zit, of dat je gewoon je mindset moet veranderen. Er is wel degelijk iets aan de hand. En dat is niet per se mentaal óf fysiek. Het is beide. Lichaam en geest zijn namelijk één, en met angstklachten is dat ineens meer dan duidelijk. Volgens Ayurveda is het zenuwstelsel de brug tussen lichaam en geest, en daarom kun je bij angstklachten dus zowel de mentale als fysieke ingang gebruiken om te herstellen. De ene is niet slechter of beter dan de ander, maar omdat in de GGZ voornamelijk cognitieve gedragstherapie word ingezet, en dus vanuit het hoofd gewerkt word, mis je echt een groot deel van waar het dieper herstel echt zit. Dat gaat toch vaak via het lichaam, vooral omdat we vanuit onze cultuur al veel in het hoofd zitten.
En zo zit dat ook met de angst voor de angst overwinnen. Je overwint dit niet door tegen jezelf te blijven zeggen dat je niet bang hoeft te zijn. Je word dan een manager van je angst en zenuwstelsel, maar dat is niet hoe je wilt leven. Al helemaal niet als je zenuwstelsel zo erg op tilt geslagen is dat je de fysieke symptomen ervan niet meer kunt negeren.
De eerste stap om de angst voor je angst te overwinnen is om de beweging uit je hoofd te maken naar je lichaam. Naar de fysieke sensaties toe dus. Niet om ze weg te krijgen of te fixen, maar om ze er te laten zijn. Het gaat om het doorbreken van de loop tussen je fysieke sensaties en je gedachten erover die vervolgens de fysieke sensaties in stand houden of zelfs erger maken. Aanwezig zijn bij de pure sensaties in je lichaam, zonder er verder iets mee te hoeven doen. Voor sommige mensen geeft dit al direct verlichting. Maar als je sterk chronisch ontregeld bent, en een sterke fixer en weerstand in je hebt, vraagt dit echt om oefening. Je spanning en angst zal niet altijd direct minder worden of minder blijven. Maar je voelt je wel meer geaard in je lichaam. Het gaat niet om je gedachten naar die sensaties brengen, maar je gehele energie en bewustzijn laat je zakken in je lichaam. Je kan de sensaties zelf uitnodigen om naar je toe te komen, misschien zelfs groter te maken. Je laat ze - voor even - helemaal toe. Heel even geef je het signaal aan je brein dat het niet gevaarlijk is, dat je niet in de actiestand hoeft te komen om het te fixen, dat je niet in gevaar bent. En zo beetje bij beetje zal je zenuwstelsel weer leren dat het veilig is, en zal uit zichzelf beter gaan reguleren. Maar dit vraagt om oefening. En hoe simpel het ook klinkt, het is niet makkelijk. Je zal ook allerlei beschermdelen tegenkomen, delen die je steeds opnieuw proberen te overtuigen dat het wél iets ernstigs is. En dat zijn juist de momenten waarop je weer kan oefenen. Dat zijn de momenten dat je de angst voor de angst overwint. Dit betekent nog niet direct dat je symptomen direct weg zijn, maar dit is waar herstel begint.
